Babalık Davasında DNA Testi

Babalık davasında DNA testi, ebeveyn ile çocuk arasındaki ilişkiyi belirlemek ve adli durumlarda biyolojik materyalin daha önce örneği alınmış hangi kişiye ait olduğunu tespit etmek için önemli veriler sağlayan bir incelemedir.

DNA Testi Nasıl Yapılır?

DNA testleri genellikle çocuk ile muhtemel babadan alınan kan, tükürük veya saç gibi biyolojik örneklerin laboratuvar ortamında incelenmesiyle gerçekleştirilir.

Türk Hukukunda DNA Testinin Hukuki Dayanağı Nedir?

DNA testinin hukuki dayanağı Türk Medeni Kanunu ve ilgili mevzuatla düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunu’nun 284. maddesine göre, babalık karinesi varsa ve bu karineyi çürütmek isteyen kişi, çocuğun biyolojik babası olmadığını ispatlamak için DNA testi talep edebilir.

Türk Hukukunda Babalık Davasında DNA Testi

Babalık davası, evlilik dışı doğan çocuğun biyolojik babası tarafından tanınmaması halinde, çocuk ile baba arasındaki soy bağının mahkeme kararıyla kurulması amacıyla açılan bir davadır. Bu dava anne veya çocuk tarafından babaya karşı, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılabilir.
Çocuk evlilik içinde doğmuşsa, koca baba olarak kabul edilir. Babalık karinesi, annenin doğumdan önceki 300 ila 180 gün içinde cinsel ilişkide bulunduğu kişiler için geçerlidir. Şüphe durumlarında tarafların iddialarını ispatlayabilmesi için DNA testi kritik bir araçtır.

Mahkeme DNA Testi İsteyebilir mi?

Mahkeme DNA testi isteyebilir. Ancak mahkemenin DNA testi talep edebilmesi için soy bağının belirlenmesinin uyuşmazlığın çözümünde ön koşul olması gerekir. Bu durum babalık, babalığın reddi veya miras gibi davalarda ortaya çıkar.
Örneğin babalık davasında, aile mahkemesi karar verebilmek için çocuk ile baba arasındaki biyolojik ilişkiyi tespit etmek zorundadır ve bu nedenle DNA testi yapılması gerekebilir.

Türk Hukukunda Kimler DNA Testi Talep Edebilir?

Bir davada taraflardan biri hâkimden DNA testi talep edebilir veya hâkim re’sen bu kararı verebilir.
Kamu düzenine ilişkin bu davalar re’sen araştırma ilkesine tabidir ve tarafların iradesine bağlı değildir. Babalık, babalığın reddi, nüfus kaydının düzeltilmesi ve evlenmenin mutlak butlanı gibi davalar buna örnektir. Bu tür davalarda hâkim tarafların sunduğu delillerle bağlı değildir; DNA testini kendisi de isteyebilir.
Örneğin babalık davasında DNA testi çocuk, anne veya davadaki baba tarafından istenebileceği gibi hâkim tarafından da talep edilebilir.

Türk Hukukunda DNA Testi Zorla Yapılabilir mi?

Mahkeme kararı olsa bile kişi DNA testine girmeyi reddedebilir. Bu durumda Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Yargıtay uygulamalarına göre haklı bir sebep yoksa hâkim testin zorla yapılmasına karar verebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 292. maddesine göre: “Uyuşmazlığın çözümü için gerekli olması, bilimsel verilere uygun olması ve sağlık açısından risk oluşturmaması kaydıyla herkes soy bağının belirlenmesi amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir sebep olmaksızın bu zorunluluğa uyulmazsa hâkim zorla yaptırılmasına karar verir.”
Ayrıca 18 yaşından küçük çocuklar için her iki ebeveynin rızası aranır; ebeveynler rıza vermese bile hâkim zorla yapılmasına hükmedebilir.
Mahkeme kararı olmadan DNA testi zorla yapılamaz. Test yapılacak kişilerin rızası gerekir.

Örnek Yargıtay Kararı

“(…) Babalık tespit davalarında, Türk Medeni Kanunu’nun 284. maddesinde belirtilen şartlar saklı olmak üzere Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanır. HMK’nın 292/1 maddesine göre uyuşmazlığın çözümü için gerekli olması, bilimsel verilere uygun olması ve sağlık riski oluşturmaması şartıyla herkes soy bağının belirlenmesi amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir sebep olmadan bu yükümlülüğe uyulmadığında mahkeme zorla yapılmasına karar verir. Bu nedenle mahkemece babalık iddiası çerçevesinde DNA testi yaptırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın reddi doğru görülmemiştir (…)”
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2017/11626 , K. 2019/4901, T. 13.05.2019

Türk Hukukunda Mahkeme Kararı Olmadan DNA Testi Yapılabilir mi?

Türk hukukunda mahkeme kararı olmadan DNA testi yapılabilir ancak yalnızca özel laboratuvarlarda yapılabilir. Devlet veya özel hastaneler bu hizmeti sunmaz.
Mahkeme kararı olmadan yapılacak DNA testi için incelenecek kişiler kimlik bilgilerini ve rızalarını sunmalıdır. Test yapılacak kişi 18 yaşından küçükse ebeveyn veya vasinin yazılı rızası gereklidir.

Türkiye’de DNA Testi Nerede Yapılır?

Mahkemenin DNA testi emri vermesi halinde test Adli Tıp Kurumu tarafından yapılır. Adli Tıp Kurumu dışında yapılan testler mahkeme için hukuken geçerli değildir. DNA testleri ayrıca Sağlık Bakanlığı tarafından lisans verilen moleküler genetik laboratuvarlarında da yapılmaktadır.
Mahkeme kararı olmadan DNA testleri yalnızca özel laboratuvarlarda yapılabilir; devlet veya özel hastanelerde yapılamaz.

Hâkim DNA Testi Sonuçlarıyla Bağlı mıdır?

DNA testi hâkim için bir bilirkişi raporudur. Hâkim bilirkişi raporuyla bağlı değildir ancak raporu bilim, mantık ve hukuk çerçevesinde değerlendirerek karar vermelidir.
Her ne kadar hâkim bilirkişi raporlarıyla bağlı olmasa da, DNA testi sonuçları bilimsel olarak yüksek doğruluk içerdiğinden karar verirken dikkate alınmalıdır.

DNA Testinde Hangi Yöntemler Kullanılır?

Modern DNA testleri mikrosatellit analizi ve STR (Kısa Tekrar Dizisi) analizi gibi yöntemlerle yapılır. Bu yöntemler kişilerin genetik profillerini detaylı analiz eder ve biyolojik bağları ortaya koyar.
Türkiye’de DNA testi yapan laboratuvarlar genellikle uluslararası standartlara göre çalışmakta ve çeşitli akreditasyonlarla güvenilirliklerini kanıtlamaktadır. Mahkemeler bu tür laboratuvarlardan alınan sonuçlara büyük önem verir ve çoğunlukla ek delile ihtiyaç duymadan DNA testi sonuçlarına göre hüküm verir.

Türk Hukukunda DNA Testi Sonuçları

DNA testi sonuçlarına göre mahkeme çocuğun biyolojik babasını tespit eder ve nafaka, velayet, kişisel ilişki, miras hakları gibi konularda karar verir. Biyolojik baba olduğu belirlenen kişi, çocuğun bakımı ve eğitimi için ödeme yapmakla yükümlüdür. Ayrıca soy bağının düzeltilmesi gerekebilir ve bu durumda çocuğun kimlik kayıtlarına biyolojik babanın adı işlenir ve çocuk baba yönünden mirasçı olur.

 

Örnek Yargıtay Kararı:

“ (…) Davacıların sunduğu Almanya’dan alınmış DNA raporunun resmi olup olmadığı araştırılmadan, resmi değilse komisyon yoluyla DNA incelemesi yaptırılmadan ve sonucuna göre karar verilmeden; anne tespiti davasının sonucunun beklenmeden ve annenin Vahide olduğunun, davalı Yaşar’ın babalığının da DNA incelemesi sonucu belirlenmesi halinde, 27.09.2012 tarihinde evlendikleri de gözetilerek TMK 292 ve devamı maddeleri kapsamında değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA karar verilmiştir.(…)”
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2014/3260 K. 2014/9423 T. 29.05.2014

 

Bu konuda daha fazla yardım veya danışmanlık için bizimle iletişime geçebilirsiniz.