Türkiye’den Aile İkamet İzni Nasıl Alınır?
Yabancı uyruklu bireylerin Türkiye’de yasal olarak ikamet edebilmesi için çeşitli ikamet izni türleri mevcuttur. Bu türlerin içinde aile bütünlüğünü korumaya yönelik düzenlenmiş olanı aile ikamet iznidir. Türk vatandaşıyla evli olan ya da Türkiye’de yasal ikamet hakkı bulunan bir kişinin yabancı eşi veya çocukları, bu izin aracılığıyla ülkede hukuki güvence altında yaşama hakkı kazanır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun (YUKK) 34 ve 35. maddeleri çerçevesinde düzenlenen bu izin, yalnızca birlikte yaşam amacıyla verilmekte olup çalışma hakkı tanımamaktadır.
Aile İkamet İzni Kimler İçin Alınabilir?
YUKK’un 34. maddesi kapsamında aile ikamet izninden yararlanabilecek kişiler kanunda sınırlı biçimde sayılmıştır. Buna göre; Türk vatandaşının, Mavi Kart sahibinin, geçerli ikamet iznine sahip yabancının ya da mülteci veya ikincil koruma statüsündeki kişinin yabancı uyruklu eşi, kendisinin veya eşinin ergin olmayan çocukları ile bakmakla yükümlü olunan bağımlı çocukları bu izinden yararlanabilir. Uygulamada en yaygın başvuru türü, Türk vatandaşıyla evli olan yabancı eşin aile ikamet izni talebidir. Çok eşli evliliklerin söz konusu olduğu durumlarda ise kanun yalnızca bir eşe bu iznin verilmesine izin vermekte; ancak diğer eşlerden olan çocuklar yine de bu haktan yararlanabilmektedir.
Destekleyici Kimdir ve Hangi Şartları Taşımalıdır?
Aile ikamet izninin temelinde “destekleyici” kavramı yatmaktadır. Destekleyici; başvuruda bulunan yabancı aile bireyine sponsor olan, yani onun Türkiye’de ikamet iznine kavuşmasına zemin hazırlayan kişidir. Destekleyici; Türk vatandaşı, Mavi Kart sahibi, Türkiye’de ikamet iznine sahip yabancı, mülteci veya ikincil koruma statüsündeki bir yabancı olabilir. YUKK’un 35. maddesi uyarınca destekleyicinin taşıması gereken şartlar şunlardır:
Toplam geliri asgari ücretten az olmamak üzere, ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık gelire sahip olması; barınma imkânının ailedeki fert sayısına uygun olması; tüm aile fertleri için sağlık sigortası yaptırmış olması; başvuru tarihi itibarıyla son beş yıl içinde aile düzenine karşı işlenmiş bir suçtan hüküm giymemiş olması; adres kayıt sisteminde kaydının bulunması ve Türkiye’de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olması.
Yabancı uyruklu destekleyiciler için öngörülen bu bir yıllık ikamet şartı, bazı istisnai durumlarda aranmamaktadır. Bilimsel amaçlı ikamet izni veya çalışma izni bulunanlar, Mavi Kart kapsamında olanlar ile Türk vatandaşlarıyla evli olan yabancılar bu istisnadan yararlanır.
Başvuru Sahibi Yabancıda Aranan Şartlar
Aile ikamet iznine başvuran yabancı aile bireyinin de bazı koşulları yerine getirmesi zorunludur. Her şeyden önce başvurunun, vize süresi ya da ikamet izni geçerliliği dolmadan yapılması gerekir. Başvuru sahibinin kamu düzeni veya güvenliği açısından tehdit oluşturmaması, Türkiye’ye yasal giriş yapmış olması ve sahte belge ya da formalite evlilik yoluyla işlem yapmamış olması şarttır. Eşlerin her birinin on sekiz yaşını doldurmuş olması da aranan temel koşullar arasında yer almaktadır. Bunlara ek olarak, başvuru sahibinin hakkında geçerli bir sınır dışı etme kararı ya da Türkiye’ye giriş yasağı bulunmaması gerekmektedir.
Gerekli Belgeler Nelerdir?
Başvuru sürecinde hem destekleyici hem de aile bireyi adına bir dizi belge hazırlanmalıdır. Başvuru sahibi tarafından sunulması gereken belgeler şunlardır: imzalı ikamet izni başvuru formu, pasaport ve pasaport fotokopisi, son altı ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraflar, aile bağını kanıtlayan belgeler (evlilik cüzdanı veya doğum belgesi), Türkiye’de geçerli özel sağlık sigortası poliçesi ve ikamet harcı ödemesine ait makbuz. Destekleyici tarafından sunulması beklenen belgeler ise gelir durumunu gösteren belgeler (maaş bordrosu, banka dökümü ya da şirket evrakları), adres kaydını ispat eden dokümanlar, adli sicil belgesi ve konut büyüklüğünü gösterir tapu veya kira sözleşmesidir. Yurt dışında düzenlenmiş belgelerin apostil onaylı olması ve noter onaylı Türkçe çevirisiyle birlikte sunulması zorunludur. Çocuklar adına yapılan başvurularda doğum belgelerinin de apostil onaylı olması gerekmektedir.
Sağlık sigortası konusunda önemli bir ayrıntıya dikkat etmek gerekir: destekleyici SGK kapsamında sigortalı bir Türk vatandaşıysa, eş ve çocuklar için ayrıca yabancı sağlık sigortası yaptırmak zorunlu değildir. Ancak diğer durumlarda sigorta, Türkiye’de faaliyet gösteren özel bir sigorta şirketinden alınmalı; yurt dışında düzenlenen poliçeler geçerli sayılmamaktadır.
Başvuru Süreci Nasıl İşler?
Aile ikamet izni başvurusu, Göç İdaresi Başkanlığı’nın e-ikamet portalı üzerinden gerçekleştirilmektedir. Başvurucu ya da vekil tayin ettiği kişi, öncelikle sisteme giriş yaparak aile ikamet izni türünü seçer ve formu eksiksiz biçimde doldurur. Formun sisteme kaydedilmesinin ardından randevu alınır ve randevu günü gerekli belgelerle birlikte ikamet ettiği ile bağlı İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne şahsen başvurulur. Başvurularda girilen bilgilerin doğruluğundan yabancı bizzat sorumlu tutulmaktadır. Başvuru değerlendirme süreci en fazla doksan gün sürebilmekte; İstanbul gibi yoğun nüfuslu illerde bu süre uzayabilmekte, nüfusu daha az olan illerde ise süreç genellikle daha kısa tamamlanmaktadır.
İzin Süresi ve Yenileme
Aile ikamet izni her seferinde en fazla üç yıllık süre için verilmekte; ancak bu süre hiçbir durumda destekleyicinin ikamet izni süresini aşamamaktadır. Destekleyicinin yabancı uyruklu olduğu durumlarda ikamet izni süresi bu kurala göre sınırlandırılır. İznin süresi dolduğunda, şartların devam etmesi hâlinde Türkiye’den çıkış yapılmaksızın uzatma başvurusu yapılabilir. Uzatma başvurusunun mevcut ikamet izni süresinin bitmesine en erken iki ay kala başlatılması önerilmektedir.
İzin Sahiplerinin Hakları
Aile ikamet izniyle Türkiye’de bulunan yabancılar Türkiye’de yasal kalış hakkı kazanırken bu izin doğrudan bir çalışma hakkı vermemektedir. Çalışmak isteyen aile bireyleri çalışma iznini ayrıca ve bağımsız bir süreçle almak zorundadır. Öte yandan on sekiz yaşın altındaki çocuklar, ayrıca öğrenci ikamet iznine gerek kalmaksızın Türkiye’deki ilk ve ortaöğretim kurumlarına kayıt yaptırabilmektedir. Aile ikamet izniyle Türkiye’de kesintisiz en az üç yıl kalan yabancılar, belirli koşullar altında kısa dönem ikamet iznine geçiş yapabilmekte ya da Türk vatandaşlığı başvurusunda bulunabilmektedir.
Ret ve İptal Nedenleri
Aile ikamet izninin reddedilmesi ya da iptal edilmesi çeşitli koşullara bağlıdır. Evliliğin yalnızca ikamet izni elde etmek amacıyla yapıldığının tespiti, aile bağının boşanma veya ölüm nedeniyle sona ermesi, yabancının yılda yüz seksen günden fazla Türkiye dışında kalması, kamu düzenine karşı tehdit oluşturması ya da destekleyicinin şartları artık karşılayamaması başlıca ret ve iptal gerekçeleri arasında sayılmaktadır. İdare tarafından verilen ret, iptal veya uzatmama kararlarına karşı kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilmektedir. İzin sahibinin ikamet ettiği ili değiştirmesi hâlinde ise taşınma tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde yeni ilin Göç İdaresi Müdürlüğü’ne bildirimde bulunulması zorunludur.
Bu konuda daha fazla yardım veya danışmanlık için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
