Türkiye’de Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığı Kazanımı

Türkiye, son yıllarda yabancı yatırımcılara sunduğu vatandaşlık imkânları bakımından küresel ölçekte dikkat çeken ülkeler arasına girmiştir. Jeopolitik konumu, köklü hukuki altyapısı ve dinamik gayrimenkul piyasasıyla öne çıkan Türkiye, 2017 yılından itibaren belirli yatırım eşiklerini karşılayan yabancılara istisnai vatandaşlık hakkı tanımaktadır. Bu düzenleme, hem yabancı sermayeyi ülkeye çekme hem de ekonomik kalkınmayı destekleme amacıyla şekillendirilmiş olup günümüze değin binlerce yabancı yatırımcı tarafından kullanılmıştır.

Yasal Dayanak ve Tarihsel Gelişim

Yatırım yoluyla vatandaşlık kazanımının hukuki temeli, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. maddesine dayanmaktadır. Söz konusu madde, “millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Bakanlığın teklifi, Bakanlar Kurulunun kararı ile” yabancıların istisnai yollarla vatandaşlık kazanabileceğini öngörmektedir. Yatırımın niteliği ve asgari tutarları ise 12.12.2016 tarihli ve 2016/9601 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 20. maddesine eklenen hükümlerle somutlaştırılmış; uygulama 12 Ocak 2017’de yürürlüğe girmiştir. 2022 yılında yapılan değişiklikle gayrimenkul yatırımına ilişkin asgari tutar 250.000 USD’den 400.000 USD’ye yükseltilmiş, bu sayede programın kalitesi ve seçiciliği artırılmıştır.

Yatırım Türleri ve Asgari Tutarlar

Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 20. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında altı farklı yatırım yolu belirlenmiştir. Yabancı yatırımcı bu yollardan yalnızca birini seçmekle yükümlüdür.

Bunların ilki ve en yaygın tercih edilen yöntemi gayrimenkul yatırımıdır. Yönetmeliğin ilgili bendi uyarınca “en az 400.000 Amerikan Doları veya eşdeğerinde döviz tutarında taşınmaz edinimi ya da irtifak hakkı veya kat mülkiyeti devralınması ve söz konusu taşınmazın üç yıl süreyle devredilmeyeceğine dair taahhüdün tapu siciline şerh ettirilmesi” şartı aranmaktadır. Bu süreçte ödeme, Türkiye’de faaliyet gösteren bir banka aracılığıyla yapılmalı ve döviz alım belgesiyle belgelenmelidir. Taşınmaz ediniminin yalnızca başvurucu adına kayıtlı olması zorunlu olup eş, çocuk ya da şirket adına gerçekleştirilen alımlar vatandaşlık başvurusu kapsamında değerlendirilemez. Birden fazla yabancının ortak mülkiyet şeklinde edindikleri taşınmazlarda ise her bir kişi için asgari tutar bağımsız biçimde aranmaktadır.

İkinci yol, sabit sermaye yatırımı yoluyla vatandaşlık kazanımıdır. Bu yöntemde “en az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarında sabit sermaye yatırımı yapıldığının Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından tespit edilmesi” gerekmektedir. Sabit sermaye yatırımı bina, arsa, makine ve teçhizat gibi hizmet ve mal üretimine yönelik kalemlerden oluşmakta olup salt gayrimenkul alımı bu kategori kapsamına girmemektedir.

Banka mevduatı yoluyla vatandaşlık kazanımında ise “en az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da Türk Lirası tutarının Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara yatırılması ve bu tutarın en az üç yıl süreyle çekilmemesi şartıyla Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından tespit edilmesi” aranmaktadır. Birden fazla Türk bankasındaki hesaplardaki toplam bakiyenin asgari tutarı karşılaması halinde bu hesaplar birlikte değerlendirilebilmekte; ancak yurt dışı şube, iştirak veya temsilciliklere yatırılan tutarlar kapsam dışında kalmaktadır.

Devlet borçlanma araçları yoluyla vatandaşlık kazanımında, “en az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı tutarında devlet borçlanma araçlarının satın alınması ve üç yıl süreyle elde tutulması” şartı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilmektedir. Gayrimenkul Yatırım Fonu ya da Girişim Sermayesi Yatırım Fonu katılma payı satın alımı yoluyla da vatandaşlık kazanılabilmekte; bu durumda “en az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarında ilgili fon katılma paylarının en az üç yıl elde tutulması ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından tespit edilmesi” gerekmektedir. Son yatırım yolu ise bireysel emeklilik sistemidir; “en az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı tutarının Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nca belirlenen fonlarda en az üç yıl tutulması” bu kapsamda değerlendirilmektedir.

İstihdam Yoluyla Vatandaşlık

Yatırım kategorisinin yanı sıra, Yönetmelik’in öngördüğü bir diğer istisnai hal de istihdam yoluyla vatandaşlıktır. “En az elli kişilik istihdam oluşturduğu gerekçesiyle yabancı gerçek kişiler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına yazılı başvuruda bulunarak uygunluk belgesi talebinde bulunabilirler.” Bu yol, sermaye yoğun bir yatırım yapma imkânı olmayan ancak Türkiye’de fiilen faaliyet gösteren ve istihdam yaratan girişimciler için anlamlı bir alternatif sunmaktadır.

Başvuru Süreci

Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı kazanım süreci üç temel aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, seçilen yatırım türüne göre ilgili kurumdan Uygunluk Belgesi alınması gerekmektedir. Gayrimenkul yatırımında bu belgeyi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü; banka mevduatında BDDK; fon katılma paylarında SPK; devlet tahvilinde Hazine ve Maliye Bakanlığı düzenlemektedir. İkinci aşamada, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca kısa dönem ikamet izni alınmaktadır. Bu ikamet izninin başvurudan önce edinilmiş olması zorunludur ve yalnızca yatırım yoluyla vatandaşlık başvurusunda bulunacak kişiye özgü bir izin türüdür. Üçüncü ve son aşamada, gerekli belgelerle Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne vatandaşlık başvurusu yapılmakta; başvuru Bakanlık incelemesinin ardından olumlu bulunduğu takdirde Cumhurbaşkanı kararıyla sonuçlandırılmaktadır. Başvurudan kararın çıkmasına kadar geçen süre genellikle üç ila altı ay arasında değişmektedir.

Aile Bireylerinin Vatandaşlık Kazanımı

Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı kazanan yabancının eşi ve on sekiz yaşından küçük çocukları da ayrıca yatırım yapmaksızın veya ikamet izni almaksızın bu haklardan yararlanabilmektedir. 5901 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikle üvey çocuklar da bu kapsamın içine alınmıştır. Söz konusu aile bireyleri yalnızca pasaport, kimlik belgesi, doğum belgesi ve fotoğraf gibi destekleyici evraklarla başvuru dosyasına dahil edilebilmektedir. Diğer vatandaşlık kazanma hallerinin aksine, yatırım yoluyla kazanılan vatandaşlık hakkının eş ve küçük çocuklara sirayet etmesi Türk hukukunun bu alandaki belirgin özelliklerinden birini oluşturmaktadır.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Başvurunun olumsuz sonuçlanması hâlinde, ret kararının tebliğini izleyen altmış gün içinde itiraz davası açılabilmektedir. Yatırımcının kendi iradesiyle blokajı kaldırarak tutarı çekmesi ya da taşınmazı üç yıl dolmadan satması durumunda vatandaşlık süreci sona ermekte, kazanılmış vatandaşlık söz konusuysa iptal yoluna gidilmektedir. Kur değişimlerine bağlı olarak fon katılma paylarının değerinin 500.000 USD’nin altına düşmesi ise başvuru ya da kazanım üzerinde herhangi bir olumsuz etki doğurmamaktadır. Vatandaşlık başvurusunun tüm aşamalarda bir avukat eşliğinde yürütülmesi, özellikle belge yönetimi ve kurum takibi bakımından sürecin sağlıklı ilerlemesini doğrudan etkilemektedir.

Bu konuda daha fazla yardım veya danışmanlık için bizimle iletişime geçebilirsiniz.