Tanıma ve Tenfiz Davası: Yabancı Mahkeme Kararlarının Türkiye’de Geçerli Olması

Son Güncellenme Tarihi: Aralık 17, 2025

Her devlet, kendi toprakları üzerinde egemenlik ve bağımsız yargı yetkisine sahiptir. Bu nedenle bir ülke mahkemesinden verilen karar, kural olarak sadece o ülke sınırları içinde hüküm doğurur. Yabancı bir ülkede verilen yabancı mahkeme kararının Türkiye’de geçerli olabilmesi için tanıma ve tenfiz sürecinden geçmesi gerekmektedir.

Tanıma ve tenfiz davası, yabancı bir devlet mahkemesinden verilen kararın Türkiye’de hukuki geçerlilik kazanması ve uygulanabilir hale gelmesi için açılan özel dava türleridir. Bu dava 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) kapsamında düzenlenmiştir.

Tanıma ve Tenfiz Davası

Tanıma davası, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm haline getirilmesi için açılan davadır. Türkiye’de görevli mahkemece verilecek tanıma kararı ile yabancı mahkeme kararı onaylanmış ve tanınmış olur, ancak tek başına tanıma kararı, bu kararın icra edilebileceği anlamına gelmez.

Tanıma işlemine örnek verecek olursak; Almanya’da boşanan bir çiftin bu boşanma kararını Türkiye’de nüfus kaydına işletmesi için Türkiye’de aile mahkemesinde açılacak tanıma davası ile tanıma kararı almak yeterlidir. Çünkü boşanma kararı tespit niteliğindedir ve icra gerektirmez.

Tenfiz kararı ise yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icra edilebilir hale gelmesi için açılır. Tenfiz edilen karar, artık Türk mahkemelerinden verilmiş gibi sonuç doğurur ve cebri icra yoluyla uygulanabilir.

Örneğin, yabancı mahkemeden alınan nafaka kararının Türkiye’de tahsil edilebilmesi, tazminat kararının infaz edilebilmesi veya mal paylaşımının gerçekleştirilebilmesi için tenfiz davası ile tenfiz kararı almak şarttır.

Uygulamada, tanıma ve tenfiz kararı almak, sıklıkla birlikte istendiği için tanıma ve tenfiz davası şeklinde kalıplaşmıştır.

Türk mahkemesi, yabancı mahkeme kararının esasını inceleyemez. Sadece tanıma veya tenfiz şartlarının sağlanıp sağlanmadığını kontrol eder. Yabancı mahkemenin kararındaki hukuki veya maddi tespitlerin doğruluğuna giremez.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’na göre: “Tenfiz hâkiminin yabancı mahkeme ilamının maddi hukuk bakımından doğruluğunu inceleme ve değerlendirme yetkisi yoktur.”

Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Temel Farklar

Tanıma ve tenfiz davaları birbirine benzer görünse de aralarında önemli farklar bulunmaktadır. Bu farkları anlamak, hangi dava türünün açılması gerektiğine karar vermek açısından kritik önem taşır.

Amaç Bakımından Fark

Tanıma davasının amacı, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de geçerli sayılmasını sağlamaktır. Yani kararın “onaylanması” söz konusudur. Tenfiz davasının amacı ise kararın Türkiye’de icra edilebilir hale gelmesini sağlamaktır. Tenfiz ile karar artık cebri icra yoluyla uygulanabilir hale gelir.

Şartlar Açısından Fark

Tanıma davasında daha az şart aranmaktadır. Temel olarak kararın kesinleşmiş olması, özel hukuk davasına ilişkin olması ve kamu düzenine aykırı olmaması yeterlidir. Tenfiz davasında ise bunlara ek olarak karşılıklılık (mütekabiliyet) şartı da aranmaktadır. Yani Türkiye ile kararı veren ülke arasında iki taraflı anlaşma veya fiili uygulama bulunmalıdır.

İcra Kabiliyeti Bakımından Fark

Tanıma kararı, icra kabiliyeti vermez. Sadece kararın Türkiye’de tanınmış olduğunu, kesin hüküm ve kesin delil etkisine sahip olduğunu gösterir. Tenfiz kararı ise icra kabiliyeti sağlar. Tenfiz edilen karar, Türk mahkemelerinden verilmiş bir karar gibi işlem görür ve icra dairelerine başvurularak cebri icra yoluyla uygulanabilir.

Hangi Kararlarda Kullanılır?

Tanıma davası, tespit kararları ve yenilik doğurucu kararlar için açılır. Örneğin sadece boşanmaya ilişkin karar, evlilik iptali kararı, babalık tespiti gibi icra gerektirmeyen kararlar tanıma davasına konudur. Tenfiz davası ise eda hükümleri içeren, yani icrai niteliğe sahip kararlar için açılır. Nafaka ödenmesi, tazminat ödenmesi, mal paylaşımı, borç ödenmesi gibi uygulanması gereken kararlar tenfiz davasına konudur.

Tanıma ve Tenfiz Davası İlişkileri

Her tenfiz kararı aynı zamanda tanımayı da içerir, ancak tanıma tek başına tenfiz sağlamaz. Yani bir kararın tenfiz edilebilmesi için önce tanınması gerekir. Bu anlamda tanıma, tenfizin ön koşuludur. Önce tanıma, sonra tenfiz şeklinde iki aşamalı bir süreç söz konusudur.

Tanıma ve Tenfiz Davasının Şartları

Yabancı bir mahkeme kararının Türkiye’de tanıma ve tenfiz edilebilmesi için ön koşullar ve esas koşullar olmak üzere iki grup şartın yerine getirilmesi gerekir.

Ön Koşullar (Şekli Şartlar)

1. Yabancı Mahkeme Tarafından Verilmiş Bir Karar Olması

Kararın mutlaka bir mahkeme tarafından verilmiş olması gerekir. Ancak bazı istisnaları vardır: Yabancı devletlerin idari makamlarınca verilen nafaka ve evlat edinme kararları mahkeme kararı olmasa da tanıma ve tenfize konu olabilir.

2. Özel Hukuk (Hukuk) Davalarına İlişkin Olması

Sadece özel hukuk alanındaki kararlar tanıma ve tenfize konu edilebilir. Ceza hukuku kararları kural olarak tanınmaz, ancak ceza ilamlarında yer alan kişisel haklarla ilgili hükümler (örneğin tazminat) tanınabilir veya tenfiz edilebilir.

3. Kararın Kesinleşmiş Olması

Yabancı mahkeme kararının o ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması şarttır. Kesinleşme, apostil şerhi ile belgelenmelidir. Apostil, belgenin gerçekliğini ve kesinleştiğini uluslararası düzeyde doğrulayan bir onay sistemidir.

Esas Koşullar (Maddi Şartlar)

1. Karşılıklılık (Mütekabiliyet) – Sadece Tenfizde

Türkiye ile kararın verildiği ülke arasında karşılıklılık ilkesi bulunmalıdır. Yani o ülke de Türk mahkemelerinin kararlarını tenfiz ediyorsa, Türkiye de o ülkenin kararlarını tenfiz eder. Bu şart yalnızca tenfizde aranır, tanımada aranmaz.

Karşılıklılık üç şekilde sağlanabilir:

• Uluslararası anlaşmalarla (sözleşmesel karşılıklılık)
• Kanunlarla (kanuni karşılıklılık)
• Fiili uygulamalarla (fiili karşılıklılık)

2. Türk Mahkemelerinin Münhasır Yetkisine Girmemesi

Kararın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen konularda verilmiş olması gerekir. Örneğin, Türkiye’deki taşınmazlara ilişkin davalar münhasır yetkiye girdiğinden, yabancı mahkemenin bu konuda verdiği karar Türkiye’de tanınmaz veya tenfiz edilmez.

3. Kamu Düzenine Açıkça Aykırı Olmaması

Yabancı mahkeme kararı Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. Kamu düzeni, toplumun temel değerlerini, Anayasa’nın vazgeçilmez ilkelerini ve genel ahlak kurallarını ifade eder.

Önemli bir nokta: Sadece yabancı hukukun farklı olması kamu düzenine aykırılık oluşturmaz. Kararın sonucu, Türk hukuk sisteminin temel ilkelerine aykırı olmalıdır.

4. Savunma Hakkına Riayet Edilmiş Olması

Kararın, davalının savunma haklarına riayet edilerek verilmiş olması gerekir. Davalı:

• Usulüne uygun şekilde mahkemeye çağrılmış olmalı
• Kendini savunma fırsatı bulmuş olmalı
• Adil yargılanma hakkından faydalanmış olmalı

Savunma hakkı ihlali, hem MÖHUK m. 54/ç’deki özel düzenleme hem de kamu düzenine aykırılık kapsamında değerlendirilir.

Tanıma ve Tenfiz Davası İçin Gerekli Belgeler

1. Yabancı Mahkeme Kararının Aslı

• Orijinal karar veya o ülke makamlarınca onaylanmış örneği
• Mühürlü ve ıslak imzalı olmalı

2. Kesinleşme Şerhi

• Kararın o ülkede kesinleştiğini gösteren resmi belge
• Islak imzalı ve mühürlü

3. Apostil Şerhi

• Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerden alınan apostil belgesi
• Taraf olunmayan ülkeler için konsolosluk onayı

4. Yeminli Tercüme

• Tüm belgelerin yeminli tercüman tarafından Türkçe’ye çevrilmesi
• Noter veya konsolosluktan onaylanması

5. Kimlik Belgeleri

• Pasaport ve nüfus cüzdanı fotokopisi
• Tarafların güncel adres bilgileri

6. Özel Vekaletname (Avukatla Çalışılıyorsa)

• “Tanıma ve tenfiz davası açmaya” yetkisini içermeli
• Vesikalık fotoğraflı olmalı
• Yurt dışında düzenlenmişse apostil veya konsolosluk onaylı

Tanıma ve Tenfiz Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli Mahkeme

Kural olarak asliye hukuk mahkemeleri görevlidir. Ancak Aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi için aile mahkemeleri görevlidir.

Yetkili Mahkeme

MÖHUK m. 51’e göre basamaklı yetki kuralı uygulanır:

1. İlk seçenek: Davalının Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi
2. İkinci seçenek: Davalının Türkiye’de sakin olduğu yer mahkemesi
3. Üçüncü seçenek: Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden herhangi biri

Tanıma ve tenfiz davaları basit yargılama usulüne tabidir.

Tanıma ve Tenfiz Davasında Tebligat

Tanıma ve tenfiz davasında en büyük sorun ve süreyi uzatan faktör tebligattır. Özellikle yurt dışındaki davalıya yapılacak tebligat süreçleri, süreci uzatabilmektedir.

Türk Vatandaşlarına Tebligat

Yurt dışındaki Türk vatandaşlarına tebligat, Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu aracılığıyla yapılır. 30 gün içinde teslim alınmazsa tebliğ edilmiş sayılır.

Yabancı Uyruklu Kişilere Tebligat

Yabancılara tebligat Adalet Bakanlığı aracılığıyla ve uluslararası sözleşmelere göre yapılır:

1. Lahey Sözleşmesi (1965)

• Merkezi makamlar aracılığıyla tebligat
• Türkiye’nin çekincesi: Doğrudan posta yoluyla tebligat kabul edilmez
• Duruşma tebligatı en az 3 ay önceden yapılmalı

2. Diplomatik Yoldan Tebligat

• İlgili ülkenin Türkiye’deki temsilciliği aracılığıyla
• Resmi prosedür, daha güvenilir

Tebligatla İlgili Kritik Nokta

Türkiye, Lahey Sözleşmesi’nin 10. maddesine çekince koymuştur. Bu nedenle:

• Doğrudan posta yoluyla yapılan tebligat GEÇERSİZDİR
• Böyle bir tebligat sonrası kesinleşen karar tanıma ve tenfize konu edilemez
• Bu durum hem savunma hakkı ihlali hem de kamu düzenine aykırılık oluşturur

Yargıtay kararları bu konuda nettir: Posta yoluyla tebligat yapılan kararların tenfiz talepleri reddedilmektedir.

Boşanma Kararlarının Tanıma ve Tenfizi

Boşanma Kararları İçin Hangi Dava Açılmalı?

Sadece Boşanma Varsa → Tanıma Davası

• Yabancı mahkeme sadece boşanmaya karar vermiş
• İcrai bir hüküm yok
• Nüfus kaydına işletmek için tanıma yeterli

Boşanma + Nafaka/Tazminat/Mal Paylaşımı → Tenfiz Davası

• Boşanma kararında mali sonuçlar da var
• Bunların Türkiye’de icra edilebilmesi için tenfiz şart
• Tenfiz davasında, tanıma da yer alacaktır.

Boşanma Tanıma Tenfiz Davası Açılmazsa Ne Olur?

Yabancı bir ülkede verilen boşanma kararının Türkiye’de tanınmaması hâlinde, kişi Türk hukukuna göre hâlen evli sayılmaya devam eder. Bu durumda Türkiye’de yeni bir evlilik yapılması mümkün değildir. Evlilik hukuken sona ermediğinden, eşler arasındaki mirasçılık sıfatı devam eder. Ayrıca boşanmaya bağlı olarak hüküm altına alınabilecek nafaka, maddi veya manevi tazminat gibi haklar Türkiye’de ileri sürülemez. Bunun yanında, tanıma işlemi gerçekleştirilmediği sürece, başka bir kişiden doğan çocuğun nüfus kaydında hukuken mevcut eşin adı baba olarak yer alır.

Tanıma ve Tenfiz Davası Avukatlık Ücreti

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi‘ne göre 45.000 TL’dir (2025-2026) Her avukat kendi ücretini belirleyebilir. Karmaşık dosyalarda ve büyük şehirlerde daha yüksek olabilir

Tanıma ve Tenfiz Davasının Süresi

Yargılamanın kısa sürede sonuçlanabilmesi, tarafların usulüne uygun şekilde avukatla temsil edilmesine, dava dilekçesi ve eklerinin eksiksiz ve hukuki şekil şartlarına uygun olarak sunulmasına, davalının adres bilgilerinin doğru ve güncel olmasına ve davaya süresi içinde itiraz edilmemesine bağlıdır. Bu koşulların sağlanması hâlinde, yargılamanın ortalama 3 ila 6 ay içerisinde sonuçlanması mümkündür.

Buna karşılık, davalının yurt dışında bulunması ve kendisine fiilen ulaşılamaması, tebligat işlemlerinde aksaklık yaşanması, dava dosyasında bulunması gereken belgelerin eksik veya usule aykırı olması ile itiraz, istinaf veya temyiz kanun yollarına başvurulması hâllerinde yargılama süresi önemli ölçüde uzayabilmektedir. Bu tür durumlarda davanın 1 ila 2 yıl, hatta bazı dosyalarda daha uzun sürede sonuçlanması söz konusu olabilmektedir.

Yargılamanın süresini belirleyen en kritik unsurlardan biri tebligat sürecidir. Özellikle davalının yurt dışında ikamet etmesi hâlinde, tebligat işlemleri uluslararası sözleşmeler ve diplomatik kanallar aracılığıyla yürütüldüğünden, uygulamada bu sürecin en az 4 ila 6 ay sürdüğü görülmektedir.

Tanıma ve Tenfiz Kararlarının Etkisi

Tanıma Kararının Etkileri

• Kesin hüküm etkisi: Aynı konuda tekrar dava açılamaz
• Kesin delil etkisi: Karar, delil olarak kullanılabilir
• İcra kabiliyeti YOK: Sadece onay niteliğinde

Tenfiz Kararının Etkileri

• Kesin hüküm etkisi: Tanıma gibi
• Kesin delil etkisi: Tanıma gibi
• İcra kabiliyeti VAR: Cebri icra yoluyla uygulanabilir

İcra ve İflas Kanunu’na Göre Zamanaşımı

Tenfiz edilen kararlar 10 yıl içinde icra edilmezse zamanaşımına uğrar.

Tanıma ve Tenfiz Kararlarına İtiraz

Verilen tanıma veya tenfiz kararına karşı normal hukuk davalarındaki gibi kanun yolları açıktır:

İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi)

• İlk derece mahkemesi kararına karşı
• 2 hafta içinde başvuru

Temyiz (Yargıtay)

• Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı
• 2 hafta içinde başvuru

Temyiz başvurusu halinde: Tenfiz kararının icra edilmesi durur. Yargıtay kararı kesinleşene kadar icra işlemleri bekletilir.

Tanıma ve Tenfiz Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Apostil Şerhi

Yabancı mahkeme kararının apostil şerhi olmadan getirilmesi durumunda Sonradan apostil almak için tekrar yurt dışıyla irtibata geçmek gerekir ve süreç uzar.

2. Davalının Adresinin Yanlış Verilmesi

Davalının güncel ve doğru adresi verilmelidir. Yanlış adrese tebligat yapılması durumunda dava uzar ve hatta reddedilebilir.

Hangi Ülkelerle Karşılıklılık Var?

Türkiye’nin tanıma ve tenfiz konusunda karşılıklılık esasına dayalı anlaşmaları olan başlıca ülkeler:

Avrupa: Almanya, Fransa, İngiltere, Hollanda, Belçika, İsviçre, Avusturya, İtalya, İspanya, Yunanistan

Orta Doğu: Suudi Arabistan, BAE, Katar, Ürdün, Lübnan

Asya: Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Pakistan

Diğer: ABD (eyaletlere göre değişir), Kanada (eyaletlere göre), Avustralya

Not: Federal yapıdaki ülkelerde (ABD, Kanada gibi) karşılıklılık eyalet bazında değerlendirilir.

Tanıma ve Tenfiz Davası İçin Türkiye’ye Gelmek Gerekir Mi?

Türkiye’de bir avukata verilecek vekaletname ile dava süreci avukat tarafından yürütülebilir. Bu halde tarafların Türkiye’ye gelmesine gerek olmayacaktır.

Tanıma ve tenfiz konusunda daha fazla bilgi veya danışmanlık için bizimle iletişime geçebilirsiniz.