Kısa Dönem İkamet İzni: Kimler Başvurabilir, Gerekli Belgeler
Türkiye’de vize süresinden veya vize muafiyetinden daha uzun süre kalmak isteyen yabancı uyruklu kişilerin başvuruda bulunabilecekleri ikamet izni türlerinden biri kısa dönem ikamet iznidir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda düzenlenen bu ikamet izni türü, diğer ikamet izni türlerine göre daha geniş kapsamlı olup birçok farklı gerekçeyle alınabilmektedir.
Kısa dönem ikamet izni, Türk vatandaşı olmayan kişilere Türkiye’de belirli bir süre yasal olarak kalma hakkı tanıyan resmi bir belgedir. Bu izin, yetkili merciler tarafından çeşitli amaç ve gerekçelerle verilebilmektedir. Türkiye’de doksan günden fazla kalacak olan her yabancı uyruklu kişinin ikamet izni alması zorunludur.
Kısa Dönem İkamet İznine Kimler Başvurabilir
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31. maddesinde, kısa dönem ikamet iznine başvurabilecek yabancı kişiler belirlenmiştir. Bu düzenlemeye göre bilimsel araştırma amacıyla Türkiye’ye gelecek kişiler, bu amaçlarını belgelemeleri kaydıyla kısa dönem ikamet izni alabilirler. Yapılacak araştırma izne tabi ise ilgili kurum ve kuruluştan alınmış izin, izne tabi değilse araştırma konusuna ilişkin beyan sunulması gerekmektedir.
Türkiye’de taşınmaz malı bulunan yabancılar da kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunabilir. Ancak bu taşınmazın konut niteliğinde olması ve bu amaçla kullanılması şarttır. Konut üzerinde hisseli ortaklığa sahip aile üyeleri de ikamet iznine başvuru hakkına sahiptir. Taşınmaz üzerinde hissesi olmayan aile üyeleri için ise bu durum sadece maddi imkan tespitinde dikkate alınacaktır.
Türkiye’de ticari bağlantı kuracak veya iş kuracak olan yabancılar da bu gerekçeye dayanarak başvuruda bulunabilir. Talep edilen ikamet izni süresinin üç aydan fazla olması durumunda, temas kurulacak kişi veya şirketlerden alınacak davet mektubu gibi belgeler istenebilmektedir. Hizmet içi eğitim programlarına katılacak yabancılara ise ilgili kurum veya kuruluş tarafından sunulan eğitimin içeriği, süresi ve yeri gibi bilgilere dayanarak program süresince ikamet izni verilebilmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar veya öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim veya benzeri amaçlarla gelecek yabancılar da kısa dönem ikamet izni alabilir. Bu durumda verilen ikamet izni süresi, eğitim veya programın süresini geçemeyecektir. Öğrenci değişim programları kapsamında gelen öğrencilerden, ilk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde genel sağlık sigortalısı olmak için başvuruda bulunanlardan ayrıca sağlık sigortası istenmeyecektir.
Turizm amacıyla Türkiye’de doksan günden fazla kalmak isteyen yabancılar, turizm amaçlı kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunmalıdır. Bu başvurularda yabancının ülkede nerede, ne zaman ve ne kadar süre kalacağına ilişkin seyahat planı beyanı değerlendirilir. İdare gerekli gördüğünde kalış amacını ortaya koyan ek bilgi veya belgeler isteyebilir.
Kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşımayan ve tedavi amacıyla Türkiye’ye gelecek yabancılar da ikamet izni alabilir. Bu kişilerin kamu veya özel hastanelere kabullerinin yapılmış olması gerekmektedir. Yabancının tüm tedavi masraflarını ödediğinin belgelenmesi durumunda ayrıca sağlık sigortası şartı aranmayacaktır. Ancak tedavi görecek hastanın refakatçileri bu ikamet izni türünden yararlanamayacak, genel hükümlere göre ikamet izni almaları gerekecektir.
Adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gereken yabancılara da kısa dönem ikamet izni verilebilmektedir. Bu durumda düzenlenecek ikamet izinlerinin süresi, ilgili karar veya talepte belirtilen süre göz önünde bulundurularak belirlenir. Bu gerekçeye dayanarak başvuran kişiler bakımından geçerli sağlık sigortası ve yeterli maddi imkan şartları aranmayabilecektir.
Aile ikamet izniyle Türkiye’de kalan yabancılar, belirli şartları sağlamaları halinde kısa dönem ikamet iznine geçiş yapabilir. En az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye’de kalmış olanlardan on sekiz yaşını tamamlayanlar talep etmeleri halinde kısa dönem ikamet iznine geçebilir. Türk vatandaşıyla evli olan yabancı boşanmışsa, en az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye’de kalmış olmak kaydıyla kısa dönem ikamet izni alabilir. Yabancı eşin aile içi şiddet gerekçesiyle mağdur olduğu mahkeme kararıyla sabit ise üç yıllık süre şartı aranmayacaktır. Destekleyicinin ölümü halinde bu kişiye bağlı aile ikamet izniyle kalanlara süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebilir.
Türkçe öğrenme kurslarına katılacak yabancılara verilen ikamet izni en fazla iki defa verilebilmektedir. Kurs süresi bir yıldan az ise ikamet izni süresi kurs süresini geçemeyecektir. Türkçe kursu veren kurumun Milli Eğitim Bakanlığından izinli olması şartı aranmaktadır.
Kamu kurumları aracılığıyla Türkiye’de eğitim, araştırma, staj veya kurslara katılacak yabancılara en fazla bir yıl süreyle kısa dönem ikamet izni verilebilir. Barınma, iaşe veya sağlığa ilişkin giderleri ilgili kamu kurumlarınca karşılanan yabancılar bakımından maddi imkan tespiti ve geçerli sağlık sigortası şartları aranmayacaktır.
Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayan yabancılardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içerisinde müracaat edenlere bir defaya mahsus olmak üzere ve en fazla bir yıl süreyle kısa dönem ikamet izni verilebilmektedir. Bu düzenlemenin amacı, Türkiye’de eğitim görmüş yabancılara iş arama imkanı sunarak nitelikli iş gücü olarak ülkeye kazandırılmalarını sağlamaktır.
Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacak kişiler ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu da kısa dönem ikamet izni alabilir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları da ikamet izni başvurusunda bulunabilirler.
Kısa Dönem İkamet İzni Şartları
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 32. maddesinde kısa dönem ikamet izninin şartları belirlenmiştir. Bu maddeye göre; yukarıda sayılan oturma izni verilebilecek yabancılardan biri olmak, Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancılardan olmamak, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak, istenilmesi halinde vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenmiş adli sicil kaydını gösteren belgeyi sunmak ve Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek gerekmektedir.
Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancılar, aynı kanunun 7. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; pasaportu, pasaport yerine geçen belgesi, vizesi veya oturma ya da çalışma izni olmayanlar ile bu belgeleri veya izinleri hileli yollarla edindiği veya sahte olduğu anlaşılanlar ile vize, vize muafiyeti veya oturma izin süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün süreli pasaport veya pasaport yerine geçen belgesi olmayanlar kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınır ve Türkiye’ye girişlerine izin verilmez.
Kısa Dönem İkamet İzni Başvuru Süreci
Kısa dönem ikamet izni başvurusu, yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluklara yapılır. Başvurular öncelikle e-ikamet web sitesi üzerinden gerçekleştirilir ve randevu alınır. Randevu tarihinde istenen bilgi ve belgelerle birlikte konsolosluklara başvuru yapılır. İkamet izni başvuruları yabancının yasal temsilcisi tarafından veya vekaletname yoluyla avukatı tarafından da yapılabilmektedir.
Belirli durumlarda başvuru süreci Türkiye’den de yürütülebilir. Adli veya idari makamların karar ve taleplerinin olduğu haller, yabancının Türkiye’den ayrılmasının mümkün veya makul olmadığı durumlar, aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçişler, Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanların kısa dönem ikamet iznine geçişleri ve Türkiye’de ikamet izni bulunan anne veya babanın Türkiye’de doğan çocukları için yapacağı başvurular bu kapsamdadır.
Konsolosluklar, oturma izni başvurularını görüşleriyle birlikte Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne iletir. Genel Müdürlük gerekli gördüğünde ilgili kurumların görüşlerini de alarak başvuruları sonuçlandırdıktan sonra, oturma izninin düzenlenmesi ya da başvurunun reddedilmesi için konsolosluğa bilgi verir. Başvurular en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır ve oturma izni başvurusuna ilişkin kararlar başvuran kişiye tebliğ edilir.
Gerekli Belgeler
Kısa dönem ikamet izni başvurusunda her başvurucudan istenen ortak belgeler bulunmaktadır. İkamet izni başvuru formu, pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi, dört adet biyometrik fotoğraf, kalınacak süre için yeterli ve düzenli maddi imkana sahip olunduğuna dair beyan, ikamet izni harcının ve kart bedelinin ödendiğini gösterir belge, geçerli sağlık sigortasını gösterir belge bu kapsamdadır.
Adres kayıt sistemine kayıtlı olunduğunu gösteren belge de başvuru sırasında sunulabilir. Kısa dönem ikamet iznine başvuran yabancı adres kayıt sistemine kayıtlı değilse bu belgeyi ibraz etmek zorunda değildir. Ancak bu durumda ikamet izni alındıktan sonra en geç yirmi iş günü içerisinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırılması zorunludur. Kalınacak yeri gösterir belge olarak tapu fotokopisi, kira sözleşmesinin noter onaylı örneği veya otel gibi konaklama yerlerinde kalındığına dair belge sunulabilir.
Çocuklar için pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerden ya da ulusal kimlik kartlarından anne ve baba tespit edilemiyorsa onaylı doğum belgesi istenir. Anne babadan birinin bulunmaması halinde onaylı muvaffakatname gereklidir. Ebeveynlerden birinin ölümü halinde diğer eş onaylı ölüm belgesi ibraz etmelidir. Boşanma halinde çocuğun onaylı velayet belgesi sunulmalıdır.
Kalış nedenlerine göre ayrıca istenen belgeler de bulunmaktadır. Bilimsel araştırma amacıyla gelecekler için izne tabi olan çalışmalarda ilgili mercilerden izin alındığına dair belge, izne tabi olmayan çalışmalarda araştırma konusu ve içeriğine dair bilgilendirici beyan içeren belge gereklidir. Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar için vergi numarası ve konutun yabancı kişiye ait olduğunu gösterir resmi tapu senedi sunulmalıdır.
Ticari bağlantı veya iş kuracaklar için talep edilen ikamet izni süresinin üç aydan fazla olması durumunda davet mektubu, noter onaylı vergi levhası ve imza sirküleri, noter onaylı ticaret sicil gazetesi ve vergi numarası gereklidir. Hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar için eğitimin süresini, içeriğini ve yerini gösterir antetli, imzalı ve mühürlü belge istenecektir.
Turizm amaçlı kalacaklar için seyahat planına ilişkin beyan içeren belgeler ve idarenin talebi halinde kalış amacı ve konaklama yerine ilişkin bilgi veya belgeler sunulmalıdır. Tedavi görecek hastalar için önceden tedavi masraflarının ödenmiş olması durumunda bunu gösteren belgeler ve tedavinin yapılacağı hastaneden alınacak belge gereklidir. Bu belgenin başhekim ile bir hekim tarafından imzalanmış ve mühürlü olması gerekmektedir.
Kısa Dönem İkamet İzninin Süresi
Kısa dönem ikamet izni istisnai durumlar dışında her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilir. İkişer yıllık süre kısıtlamasından muaf olan istisnalar bulunmaktadır. Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu için en fazla beşer yıllık sürelerle ikamet izni verilebilir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları da en fazla beşer yıllık sürelerle kısa dönem ikamet izni alabilir.
Süre kısıtlaması sadece yıla bağlı olarak değil, ikamet izninin en fazla kaç defa verilebileceğine göre de sınırlandırılmıştır. Türkçe öğrenme kurslarına katılacaklar hakkında verilen ikamet izinleri en fazla iki defa verilebilmektedir. Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenlere ise bir defaya mahsus olmak üzere ve en fazla bir yıl süreli ikamet izni verilir.
Kısa Dönem İkamet İzninin Uzatılması
Kısa dönem ikamet izni uzatma başvuruları, ikamet izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren en geç ikamet izni süresi dolmadan önce valiliklere yapılır. İkamet iznini uzatma yetkisi valiliklere aittir. Başvurular e-ikamet sistemi üzerinden gerçekleştirilir ve alınan randevu doğrultusunda il göç idaresi müdürlüklerine evrak teslim edilir.
İkamet iznini uzatma başvurusunda bulunanlara harca tabi olmayan bir belge verilir. Bu belge sayesinde yabancılar, ikamet izni süreleri sona ermiş olsa dahi haklarında karar verilinceye kadar Türkiye’de ikametlerine devam edebilir. Bu nedenle ikamet izin süresi dolmadan uzatma başvurusunda bulunan yabancıların bu belgeyi alması büyük önem taşımaktadır.
Uzatma başvurusunda, ilk başvuruda istenen belgelerin güncel halleri sunulmalıdır. Kısa dönem ikamet izni kural olarak en fazla ikişer yıllık sürelerle uzatılır. Türkiye’de yatırım yapanlara ve KKTC vatandaşlarına verilen ikamet izinleri ise en fazla beşer yıllık sürelerle uzatılabilir. Türkçe öğrenme amacıyla verilen ikamet izni en fazla bir kez uzatılabilir. Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlamış olan kişilerin bu gerekçeye dayanan ikamet izinleri ise uzatılamaz.
Kısa Dönem İkamet İzninin Reddi, İptali ve Uzatılmaması
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 33. maddesinde kısa dönem ikamet izninin reddi, iptali ve uzatılmaması halleri düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; kısa dönem ikamet izni şartlarından birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması, ikamet izninin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi ve hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması hallerinde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir ve süresi bitenler uzatılmaz.
Son bir yıl içinde toplam yüz yirmi günden fazla süre boyunca yurt dışında kalanların da ikamet izni iptal edilir. Ancak zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim ve sağlık gibi nedenlerle geçirilen süreler bu hesaba katılmayacaktır. İkamet izninin iptali kararı valilikler tarafından ilgili yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir.
Başvuru sürecinde usule ilişkin eksikliklerin bulunması veya sunulan gerekçenin kabul görmemesi de ret nedeni olabilir. Başvuru sürecinde istenen belgelerden birinin veya birkaçının ibraz edilmemiş olması durumunda da başvuru reddedilebilecektir. İkamet izni başvurusunun reddedilmesi halinde yabancıya Türkiye’de on güne kadar kalmasına imkan sağlayan bir belge verilir. On gün dolmasına rağmen yabancı kişi Türkiye’yi terk etmemişse hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir.
İtiraz ve İptal Davası
Kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddedilmesi, iznin iptali veya uzatma başvurusunun reddedilmesi halinde yabancı kişiler idari makama itiraz edebilir veya idare mahkemesinde iptal davası açabilir. İtiraz için ret veya iptal kararının tebliğini izleyen günden itibaren altmış günlük süre bulunmaktadır. İtiraz Göç İdaresi Başkanlığına yapılır.
İtiraz yoluna gidildiği takdirde dava açma süresi duracak ve itirazın reddedilmesi halinde kaldığı yerden işlemeye devam edecektir. Kalan süre içerisinde iptal davası açma imkanı olacaktır. İkamet izni başvurusunun reddine karşı iptal davası idari makama itiraz etmeden doğrudan da açılabilir.
İptal davasında görevli mahkeme idare mahkemeleridir. İkamet izni başvurusunu reddeden veya ikamet iznini iptal eden idari makamın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde dava açılır. Dava açma süresi ret veya iptal kararının tebliğini izleyen günden itibaren altmış gündür. İdare mahkemelerinde avukat tutma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, idare hukuku mevzuatının karmaşık yapısı ve İdari Yargılama Usul Kanununda yer alan sürelerin kesin ve kısa oluşu nedeniyle hukuki destek alınması önerilmektedir.
İptal davası bir idari işlemin iptali davası niteliğindedir. İdari işlemlerin hukuka uygun olabilmesi için amaç, konu, sebep, yetki ve şekil unsurlarını taşıması gerekmektedir. Bu unsurlardan en az birinin sakat olduğu tespit edilen idari işlemler mahkemece iptal edilebilir. Dava yabancı lehine sonuçlanırsa idarenin aldığı ret veya iptal kararı iptal edilir.
Ret kararına itiraz edilmesi ülkeden çıkma süresini durdurmaz. Belirlenen on günlük süre içinde ülkeyi terk etmeyen yabancı hakkında sınır dışı edilme kararı alınabilir ve idari para cezası uygulanabilir. Bu durumu önlemek için ikamet izni reddinin veya iptalinin iptaliyle ilgili olarak yürütmenin durdurulması talepli bir dava açılabilir. Yürütmenin durdurulması sağlanması halinde dava devam ederken yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı verilmeyecektir.
Adres Kayıt İşlemi
Kısa dönem ikamet izninin alınmasından sonra yabancı kişi, ikamet izin belgesinin kendisine teslim edildiği tarihten itibaren en geç yirmi iş günü içerisinde il göç idaresine giderek adres kayıt sistemine kayıt yaptırmakla yükümlüdür. Bu işlem gerçekleştirilmediği takdirde idari para cezası uygulanacaktır.
İkametgah adresini bulunduğu şehirdeki başka bir adrese taşıyan yabancı yirmi iş günü içerisinde yeni adresini taşındığı yerdeki il göç idaresine bildirmelidir. Bu durumda yeni bir ikamet izni belgesi düzenlenmemekte ve mevcut ikamet izni belgesiyle Türkiye’de kalmaya devam edilebilmektedir.
İkamet izni aldığı şehirden başka bir şehre taşınan yabancılar ise taşındıkları şehir için yeni bir ikamet izni almak amacıyla en geç yirmi iş günü içinde başvuruda bulunmalıdır. İkamet izni türü değişmiyorsa yeni bir ikamet izin belgesi düzenlenecek ancak harcı ödenmiş olan süre tekrar harca tabi tutulmayacaktır. Türkiye’deki ikamet izni sahibi yabancı sayısına ve yoğunluğuna göre yabancı kotası dolan mahalle ve ilçelere adres kaydı yapılmamaktadır.
Sağlık Sigortası
Kısa dönem ikamet iznine başvuracak olan yabancının geçerli sağlık sigortası bulunmalıdır. Sağlık sigortası süresinin talep edilen ikamet izni süresini kapsıyor olması gerekmektedir. Başvuru sürecinde duruma göre ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri kapsamında Türkiye’de sağlık hizmetlerinden faydalanıldığına dair il sosyal güvenlik birimlerinden alınan belge, Sosyal Güvenlik Kurumundan alınmış provizyon belgesi, SGK bünyesinde genel sağlık sigortalı olmak için yapılan başvuruya dair belge veya özel sağlık sigortası poliçesinin aslı sunulabilir.
Bazı durumlarda sağlık sigortası şartı aranmamaktadır. Tedavi görecek hastalardan tüm tedavi masraflarını ödediğini belgeleyen kişiler, barınma iaşe veya sağlığa ilişkin giderleri ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanan yabancılar ve adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gerekenler sağlık sigortası ibraz etmek zorunda değildir.
Başvuru Masrafları
Kısa dönem ikamet izni başvuru masrafları harç, sağlık sigortası ve noter masraflarından oluşmaktadır. Bu masraflar başvuru yapılan ikamet izni türüne ve başvurucunun durumuna göre değişiklik gösterebilmektedir. Bazı başvuru sahipleri bakımından bazı masraf kalemleri söz konusu olmayabilir. Ayrıca somut olayın koşullarına ve şartlarına göre belirlenecek avukatlık ücreti de masraflara dahil olacaktır.
Uzatma başvurusu masrafları da ilk başvuru masraflarıyla benzer şekilde harç, sağlık sigortası ve noter ücretlerinden oluşmaktadır. Başvurucunun durumuna göre bazı masraf kalemleri mevcut olmayabilir. Somut olayın özelliklerine göre avukatlık ücreti ayrıca hesaplanacaktır.
Bu konuda daha fazla yardım veya danışmanlık için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
